1.Klimat Polski a potrzeby lawendy - co naprawdę ma znaczenie?

Doświadczeni plantatorzy bardzo często powtarzają, że lawenda „nie boi się zimna, tylko wilgoci”. To zdanie wyjątkowo dobrze oddaje sedno problemu w Polsce. Nasz klimat nie jest dla lawendy idealny, ale nie jest też skazą nie do przeskoczenia. Kluczowe różnice w porównaniu z południem Europy to większa ilość opadów, długie okresy wilgotnej jesieni, odwilże zimą i cięższe gleby.

Dlatego już na etapie wyboru działki warto spojrzeć na teren "oczami lawendy". Najlepiej sprawdzają się miejsca otwarte, dobrze nasłonecznione, z naturalnym spadkiem terenu, który ułatwia odpływ wody. Lawenda znacznie lepiej znosi mróz przy suchej glebie niż kilka stopni powyżej zera w warunkach dużej wilgoci. W praktyce oznacza to, że pole położone na lekkim wzniesieniu często daje lepsze efekty niż żyzna, ale podmokła dolina.Bardzo duże znaczenie ma też przewiew. Choć może się wydawać że wiatr jest zagrożeniem, w rzeczywistości pomaga on ograniczać choroby grzybowe i szybciej osusza rośliny po deszczu. Oczywiście nie chodzi o otwarte, wietrzne pustkowia, ale o miejsca gdzie powietrze nie stoi.

2.Gleba to fundament całej plantacji!

Jeśli istnieje jeden element na którym absolutnie nie warto oszczędzać czasu, jest nim przygotowanie gleby. Lawenda nie potrzebuje gleby żyznej, bogatej w próchnicę czy intensywnie nawożonej. Potrzebuje natomiast gleby przepuszczalnej, lekkiej i stabilnej strukturalnie.W Polsce bardzo często spotykamy gleby gliniaste lub ilaste, które zatrzymują wodę. To największy wróg lawendy. Francuzi sadzą lawendę w glebach ubogich, kamienistych, wręcz trudnych rolniczo. W naszych warunkach oznacza to, że glebę trzeba często „odchudzić”, a nie wzbogacić.Przed założeniem plantacji warto wykonać analizę gleby, sprawdzić pH oraz jej strukturę. Lawenda najlepiej rośnie w odczynie obojętnym lub lekko zasadowym. Jeżeli gleba jest kwaśna, konieczne będzie wapnowanie. Najlepiej wykonane kilka miesięcy przed sadzeniem, np. jesienią rok wcześniej. Zabieg ten nie tylko poprawia odczyn, ale także wpływa korzystnie na strukturę gleby.

Bardzo ważnym elementem jest poprawa drenażu. W praktyce oznacza to domieszanie piasku, drobnego żwiru lub kruszywa i głębokie spulchnienie gleby. Wielu polskich plantatorów decyduje się również na sadzenie lawendy na podniesionych zagonach, na naszej plantacji tylko niewielka cześć na sadzeń znalazła się na takich zagonach - ze względu na bardzo gliniastą glebę .To rozwiązanie szczególnie dobrze sprawdza się na cięższych glebach i w regionach o wyższych opadach.

3.Przygotowanie pola 

Samo przygotowanie pola powinno być wykonane starannie i bez pośpiechu. Najlepiej rozpocząć je sezon wcześniej, zwłaszcza jeśli gleba wymaga poprawy struktury lub wapnowania. Pole należy dokładnie oczyścić z chwastów (szczególnie tych wieloletnich), których późniejsze usuwanie spomiędzy krzewów lawendy jest bardzo trudne, bardzo trudne! 

Glebę warto spulchnić na większą głębokość niż przy typowych uprawach ogrodowych. Lawenda tworzy system korzeniowy, który lepiej funkcjonuje w glebie napowietrzonej i stabilnej. Dobrze przygotowane podłoże nie zapada się po pierwszym roku i nie tworzy zastoin wodnych co jest często przyczyną zamierania lawendy.

Nie należy przesadzać z nawożeniem organicznym. Nadmiar azotu powoduje szybki wzrost zielonej masy, ale osłabia krzewy i zmniejsza ich odporność na mróz. W Polsce to szczególnie ważne - zbyt „rozpieszczona” lawenda gorzej znosi zimę.

4. Wybór gatunku i odmiany - decyzja strategiczna!

Nie każda lawenda nadaje się do uprawy w polskim klimacie. Najbezpieczniejszym wyborem, zwłaszcza na początek, jest lawenda wąskolistna (Lavandula angustifolia). To gatunek najbardziej odporny na mróz i najlepiej sprawdzony w naszych warunkach. Jej zapach jest delikatniejszy niż u lawendyny, ale rośliny są długowieczne i stabilne.Lawandyna(Lavandula x intermedia) to silnie rosnąca hybryda powstała ze skrzyżowania lawendy wąskolistnej i szerokolistnej, kusi większymi kwiatostanami i wyższą wydajnością olejku. Jednak wymaga lepiej przygotowanego stanowiska i łagodniejszych zim. W Polsce najlepiej sprawdza się w regionach zachodnich i południowych, na glebach lekkich i dobrze zdrenowanych.

Polecamy na początku posadzić mniej roślin, ale dobrze dobranych do warunków, z kilku różnych odmian. Pozwoli to Wam dobrać w ciągu pierwszych 2 lat rośliny odpowiednie do warunków polowych, co będzie znacznie lepsze niż walczenie z naturą :). 

5.Sadzenie, pierwsze miesiące i przygotowanie do zimy

Moment sadzenia to kolejny etap, który wymaga uwagi. W Polsce najbezpieczniejszy jest termin wiosenny, gdy minie ryzyko silnych przymrozków a gleba zacznie się nagrzewać. Młode rośliny potrzebują czasu aby się dobrze ukorzenić przed pierwszą zimą!

Po posadzeniu lawenda wymaga umiarkowanego podlewania - wystarczającego, by się przyjęła, ale bez nadmiaru. Nadmierna troska w postaci częstego podlewania to jeden z najczęstszych błędów początkujących plantatorów, podobnie jak brak podlewania ;)

Przygotowanie do zimy w polskich warunkach polega przede wszystkim na zapewnieniu suchego stanowiska, a nie na szczelnym okrywaniu roślin. Gruba warstwa ochronna może przynieść więcej szkody niż pożytku. 

Jesienią zadbajcie o drenaż międzyrzędzi. 

Cierpliwość i konsekwencja

Zakładanie plantacji lawendy w Polsce to proces wymagający cierpliwości, ale dający ogromną satysfakcję.

Lawenda „uczy pokory” ! Dobrze przygotowane pole, właściwy dobór odmian i zrozumienie lokalnych warunków sprawiają, że lawenda potrafi odwdzięczyć się wieloletnim kwitnieniem, aromatem i stabilnym plonem.

Powodzenia przy wiosennych nasadzeniach:)